Home / خبرها / چگونه CBCT می تواند درمان کانالهای ریشه را بهبود بخشد؟

چگونه CBCT می تواند درمان کانالهای ریشه را بهبود بخشد؟

۳۰ سپتامبر ۲۰۲۰ – بر اساس یک مجموعه از موارد بالینی منتشر شده در Journal of Endodontics، توموگرافی کامپیوتری با پرتوی مخروطی (CBCT) نقشه ای واضح از کانال های عصبی عروقی و تغییرات آناتومیک فک بالا و پایین بیماران ارائه می دهد و درمان ایمن کانالهای ریشه دندان را تسهیل می نماید.

نویسندگان نوشتند: تصویربرداری CBCT، تجسمی دقیق و با وضوح بالا از کانالهای فرعی در فک به همراه ابزارهایی برای ارزیابی مناطق مورد نظر و نقشه ای از ارتباطات کانال های عصبی عروقی فرعی با باند اصلی عروق و اعصاب ارائه می دهد. این جزئیات به متخصصان اندودنتیست اجازه می دهد تا تشخیص و برنامه ریزی درمانی بهتری را ارائه دهند.

این گروه به سرپرستی دکترVandana Kumar ، از گروه علوم انکولوژی و سرطان در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه مریلند نوشتند: ارزیابی جامع از اسکن های CBCT ، اتیوپاتولوژی های زمینه ای مربوطه را نشان داده و باعث ایجاد تغییرات لازم در روش درمان بیمار می گردد، که نهایتا منجر به بهبود نتایج بیماران می شود.

متخصصان درمان ریشه، غالباً بیمارانی با شرایط پیچیده مانند پریودنتیت آپیکال، تحلیل و سوراخ شدن ریشه، فرم های غیرمعمول کانال ریشه، آسیب های تروماتیک دندان و مشکلات مربوط به پر کردن کانال ریشه را درمان می کنند. تصویربرداری برای مدیریت تشخیص و برنامه ریزی درمانی این شرایط بسیار مهم است. تصویربرداری سه بعدی، مانند CBCT ، بسیاری از محدودیت های ذاتی تصویربرداری ۲ بعدی مانند روی هم افتادن تصاویر قسمت های مختلف آناتومیک و دیستورشن، را ندارد. علاوه بر این، تصاویر سه بعدی از آناتومی فک و صورت را می توان در صفحات مختلف دوباره قالب بندی کرد، که امکان تجسم موارد غیر طبیعی آناتومیک را فراهم می کند.

از تصویربرداری CBCT می توان برای شناسایی علل بیماری های همراه در بیماران مبتلا به مشکلات اندودنتیک استفاده کرد، که در چهار مورد منحصر به فرد در این مقاله توضیح داده می شود:

یک مرد ۲۶ ساله

مردی که سابقه ی پزشکی قابل توجهی نداشت، به دلیل تورم خارج دهانی در ناحیه ی قدامی فک پایین، به یک متخصص ریشه مراجعه کرد. در سال ۲۰۱۴ ، ضربه ای به این ناحیه از فک وی وارد شده بود و دندان اینسیزور کناری وی در فک پایین سمت چپ در سال ۲۰۱۶ و مجددا در سال ۲۰۱۸ تحت درمان کانال ریشه قرار گرفته بود.

یک معاینه ی بصری نشان داد که دندان نیش سمت چپ در فک پایین او تغییر رنگ داده و زنده نیست. در رادیوگرافی اشعه ایکس ضایعه ای با چگالی کم در نواحی آپیکال دندان اینسیزور کناری و دندان نیش سمت چپ فک پایین و یک ضایعه ی کوچک با چگالی کم با حاشیه ی مشخص در یک سوم آپیکال سمت مزیال ریشه ی دندان نیش در فک پایین سمت چپ مشاهده شد. به گفته نویسندگان، در این مورد متخصص به تحلیل داخلی ریشه مشکوک بود.

یک اسکن CBCT از این بیمار انجام شد که یک نقص موضعی پریودنتال در دیستال آن تشخیص داده شد که دلالت بر شکستگی مورب ریشه ی دندان پرمولر دوم سمت چپ پایین این بیمار داشت. اسکن، یک کانال عروقی لوله ای شکل در یک سوم آپیکال ریشه ی دندان نیش پایین سمت چپ را نشان داد. این کانال بصورت مزیودیستالی با شیبی در جهت لینگوالی گسترش یافته و به کانال پالپ می رسید. وضعیت این کانال سبب شده بود که سلولهای التهابی و مایع در امتداد سطوح دیستال و مزیال ریشه نفوذ کرده و دو ضایعه با تراکم کم را در پری اپیکال ایجاد کند.

منطقه ی کوچکتر در امتداد سطح دیستال ریشه بود و منطقه بزرگتر با دندان اینسیزور کناری مجاورش که تقریباً ۱۴ میلی متر اندازه داشت، مشترک بود. تشخیص تحلیل داخلی ریشه رد شد زیرا کانال عروقی جانبی لوله ای شکل، یک نقص تکاملی عروقی (a developmental vascular defect) را نشان داد. CBCT ، به طراحی مناسب ترین برنامه درمانی برای این بیمار کمک کرد.

متخصص اندودنتیست در حین درمان، هنگام دسترسی به محفظه پالپ بیمار، مایع خون و چرک را اسپیره نمود. هیدروکسید کلسیم در داخل سیستم کانال ریشه اعمال شد و دندان شش هفته بعد پر شد.

پیرمردی ۸۰ ساله

یک بیمار با درد مداوم در ناحیه خلفی سمت راست فک پایین به اندودنتیست مراجعه کرده بود. یک sinus tract  مرتبط با ترمیم آمالگام عمیق در مولر دوم راست فک پایین در حین معاینه کشف شد. در رادیوگرافی اشعه ایکس، یک ناحیه پری اپیکال با تراکم کم در ناحیه آپیکال مولر اول فک پایین راست و تحلیل استخوان کرستال در بخش دیستال را نشان داد.

اسکن CBCT ، مناطقی با دانسیته ی کم در اطراف سطوح مزیال و دیستال ریشه های دندان مولر اول راست در فک پایین را نشان داد. این اسکن همچنین یک ریشه ی دیستال از مولر دوم راست در فک پایین را شناسایی کرد که تا قسمت اینفریور تاج دندان مولر سوم راست در فک پایین که بصورت افقی نهفته بود، گسترش داشت. مولر اول تحلیل استخوان را در نقطه ی انشعاب ریشه ی دندان و همچنین تحلیل buccal cortical plate را نشان شد. به نظر می رسد این ضایعات با کانالهای عروقی جانبی که با کانال تحتانی راست ارتباط برقرار می کنند، ارتباط دارند. این کانال عروقی جانبی دقیقاً در زیر ناحیه آپیکال و بر روی بخش باکال دندان پرمولر دوم راست در فک پایین قرار دارد. این یافته با ضایعه ای که در اشعه ایکس دیده می شد، قابل مقایسه بود. به گفته نویسندگان، این نشان می دهد که یافته ی رادیوگرافی منشا اندودنتیک ندارد.

اسکن CBCT، همچنین متخصص ارتودنسی را از افزایش خطر خونریزی بیش از حد بیمار در طی عمل جراحی آپیکال یا کشیدن دندان، آگاه کرد. نویسندگان نوشتند: دندان های مولر اول، دوم و سوم فک پایین در سمت راست این بیمار با موفقیت کشیده شد و هیچ درمان دیگری انجام نشد.

یک زن ۲۳ ساله

زنی برای درمان ریشه ی دندان مولر دوم سمت چپ در فک پایین و کشیدن دندان مولر سوم سمت چپ در فک پایین که قسمتی از آن از لثه بیرون زده بود، به دانشکده دندانپزشکی دانشگاه مریلند مراجعه کرد. عکسبرداری اشعه ایکس نشان داد که دندان مولر دوم سمت چپ در فک پایین او دارای یک منطقه ی پری اپیکال با چگالی کم است که با پوسیدگی های مزیال گسترده با تهاجم به اتاق پالپ، همراه است. همچنین مولر سوم چپ در فک پایین تمایل مزیالی دارد.

اسکن CBCT تقسیم غیرطبیعی کانال فک پایین را نشان داد. این کانال از بالاتر از قسمت دیستال دندان مولر دوم فک پایین منشعب می شد و با شیب مزیالی تا باکال به ناحیه ی آپیکال ریشه دیستال مولر دوم چپ در فک پایین ختم می شد. علاوه بر این، یک کانال عروقی دوم بالاتر و در امتداد سطح دیستال مولر اول چپ در فک پایین قرار داشت. نویسندگان نوشتند: از آنجا کانال دوم دیستالی حرکت کرده و این کانال از ریشه مزیال مولر دوم چپ در فک پایین عبور کرده بود.

اپکس مزیولنگوال مولر دوم چپ در فک پایین به دلیل مجرای غیر عادی کوتاه به نظر می رسید. CBCT به اندودنتیست اجازه داد تا به موقع در برنامه درمانی این زن تجدید نظر کند و مانع از کشیدن تروماتیک دندان بیمار شود. آنها نوشتند که وی با موفقیت تحت درمان ریشه برای مولر دوم قرار گرفت.

زنی ۴۰ ساله

زنی با دندان اینسیزور مرکزی دارای حساسیت و کمی لق در فک بالا سمت چپ، به یک متخصص اندودنتیست مراجعه کرد. این دندان چهار ماه قبل، تحت درمان کانال ریشه برای پالپیت غیر قابل برگشت قرار گرفته بود. یک اسکن CBCT، تراکم کم در منطقه ی پری اپیکال را نشان داد که مربوط به دندان اینسیزور مرکزی فک بالا در سمت چپ بود که تحت درمان ریشه قرار گرفته بود. با نگاهی دقیق تر، اندودنتیست متوجه ی چند منطقه ی کم تراکم عمودی، ضخیم و منحنی در نزدیکی هر دو دندان اینسیزور مرکزی در فک بالا شد. این مطابق با کانالهای عصبی عروقی فرعی بود که به عنوان یک تنوع آناتومیکی از کانال سینوس شناخته می شود. نویسندگان خاطرنشان کردند که یک کانال عصبی عروقی فرعی منحنی مشابه، در منطقه ی اپکس اولین پرمولر راست فک دیده شد.

بر اساس CBCT، نیروهای مضغی آسیب رساننده برای تثبیت دندان برطرف شدند. بیمار تصمیم گرفت هرگونه درمان اضافی را به تعویق بیندازد. آنها نوشتند که درد او ظرف سه هفته از بین رفته است.

دید بهتر منجر به نتایج بهتر می شود

این موارد نشان می دهد که تصویربرداری سه بعدی می تواند اطلاعاتی از علل برخی از بیماری های غیرمعمول ریشه را ارائه دهد و همچنین به اصلاح مدیریت بالینی آن کمک کند. توصیه می شود که تشخیص کانالهای جانبی در اسکن CBCT، با نقشه برداری عصبی عروقی همراه باشد، به ویژه اگر همزمان یک endodontic pathosis وجود داشته باشد یا به هنگام برنامه ریزی قبل از عمل جراحی اپیکال، قرار دادن ایمپلنت، پیوند استخوان یا سایر روش های جراحی.

منبع:

https://www.drbicuspid.com/index.aspx?sec=sup&sub=img&pag=dis&ItemID=327301