Home / اسلاید های آموزشی / سلامت دهان و دندان – مشکلات و روش های رایج

سلامت دهان و دندان – مشکلات و روش های رایج

سلامت دهان

علاوه بر لبخند، خنده و برقراری ارتباط ، دهان و دندان اعمال مهمی را در بدن بعهده دارند. دندانها و بزاق به تجزیه ی غذا و آسان تر شدن فرآیندهای بعدی هضم در معده و جذب مواد مغذی در روده کمک می کنند. دندانها از نظر ساختاری از صورت حمایت می کنند. دهان و گلو حاوی سلولهای ایمنی هستند که به محافظت از بدن در برابر عوامل بیماری زا کمک می نمایند. مراقبت خوب از دهان و دندان بخشی ضروری از حفظ سلامت است. در اینجا به برخی از مشکلات رایج بهداشت دهان و دندان و روشهای درمان مشکلات دندان اشاره می کنیم.

آبسه ی دندان

آبسه ی دندان زمانی اتفاق می افتد که عفونت وارد پالپ دندان شده و در ریشه ی دندان نزدیک به استخوان فک مستقر شود، در اینصورت به شکل یک تورم و منطقه ی پر از چرک ظاهر می گردد. علائم آن شامل درد، تب، قرمزی لثه، بوی بد دهان و تورم است. چنانچه آبسه ی دندان درمان نشود، ممکن است به یک عفونت خطرناک در استخوان فک و سایر بافت ها منجر گردد. درمان آبسه دندان بستگی به میزان عفونت دارد، برخی از آبسه ها ممکن است با آنتی بیوتیک و یا تخلیه درمان می شوند. در مواردی که حفره یا ترک ایجاد شده در دندان تا ناحیه ی پالپ ادامه یابد، ممکن است برای درمان آبسه ی دندان به درمان کانال ریشه نیاز باشد.

پوسیدگی دندان

پوسیدگی یا حفره در دندان، با تخریب مینای دندان بوسیله ی اسید ایجاد می شود. باکتری ها به طور معمول بر روی دندان به صورت پلاک حضور دارند. باکتری ها با تغذیه از قند موجود در مواد غذایی، اسید را بعنوان یک محصول جانبی تولید می کنند. بهداشت خوب دهان و دندان شامل مسواک زدن، نخ کشیدن دندانها و جرم گیری دندانها به طور منظم، می تواند به جلوگیری از پوسیدگی کمک کند. درمان پوسیدگی بستگی به گستردگی آن دارد. حفره های کوچک یا سطحی ممکن است با پر کردن دندان، درمان شوند. حفره های بزرگتر ممکن است به تراش گسترده تر برای حذف پوسیدگی نیاز داشته باشند، در اینصورت یک تاج بر روی بخش باقی مانده از دندان قرار داده می شود. در صورتیکه پوسیدگی تا پالپ دندان گسترش یابد، ممکن است به درمان ریشه نیاز داشته باشد.

تاج
تاج دندان کلاهی است که بر روی یک دندان آسیب دیده، قرار داده می شود تا آنرا تقویت کرده و یا ظاهر آنرا بهبود بخشد. تاج ممکن است بر روی دندانی که دارای پرکردگی بسیار وسیع باشد و یا بر روی دندانی که ترک خورده است، قرار گیرد. تاج همچنین ممکن است به عنوان پشتیبانی برای یک پل دندانی استفاده شود. گاهی از تاج برای پنهان نمودن یک دندان بد شکل و یا تغییر رنگ داده شده، استفاده می گردد. تاج دندان از انواعی از مواد از جمله پرسلن (سرامیک)، سرامیک و فلز، آلیاژ فلزی و مواد دیگر ساخته می شود.

ساکت خشک

ساکت خشک وضعیتی است که ممکن است پس از کشیدن دندان در نتیجه ی عدم تشکیل لخته ی خون در محل ریشه ی دندان، ایجاد گردد. ساکِت خشک موجب لخت ماندن اعصاب زیر دندان می شود، که با درد بسیار زیادی همراه است. دندانپزشک با تمیز نمودن زخم و قرار دادن پانسمان ویژه ای درون ساکِت، این وضعیت را درمان می کند. داروهای ضد التهاب مانند ایبوپروفن برای درمان درد و کاهش تورم مفید می باشند.

بیماری لثه (ژنژیویت)

بیماری لثه (ژنژیویت) بر اثر التهاب لثه بوجود می آید. این التهاب توسط باکتری های پلاک های روی دندان ها ایجاد می شود. بیماری لثه ممکن است باعث درد، قرمزی، تورم و خونریزی لثه شود. از نشانه های دیگر این بیماری می توان به بوی بد دهان و تحلیل لثه ها اشاره کرد. التهاب شدید لثه که به استخوان و رباط های حمایت کننده از دندان گسترش می یابد، پریودنتیت نام دارد و می تواند به از دست دادن دندان منجر گردد.عدم بهداشت دهان و دندان خطر ابتلا به التهاب لثه را افزایش می دهد. سیگار کشیدن، دیابت، بارداری، عوامل ژنتیکی و برخی داروها نیز خطر ابتلا به بیماری های لثه را افزایش می دهند. بیماری لثه چنانچه در مراحل اولیه درمان شود، برگشت پذیر است. مسواک زدن منظم، نخ دندان ، جرم گیری و درمان های دندانپزشکی می تواند به پیشگیری و درمان بیماری های لثه کمک کند.

دهان خشک (زرستومیا یا گزوروستومی)

بزاق باعث لوبریکیت شدن دندانها و سایر بافت ها در دهان شده و از بروز عفونت و بیماری لثه جلوگیری می کند. خشکی دهان ناشی از کاهش تولید بزاق است که بدلیل برخی بیماریها و یا استفاده از داروهای خاص ایجاد می شود. دیابت، سندرم شوگرن ، HIVو چند بیماری دیگر ممکن است با خشکی دهان همراه باشد. خشکی دهان ممکن است صحبت کردن و یا بلعیدن را مشکل کند. همچنین ممکن است سبب گرفتگی صدا یا گلو درد شود. خشکی دهان خطر ابتلا به پوسیدگی دندان را افزایش می دهد. جویدن آدامس های بدون قند می تواند به بهبود جریان بزاق کمک کند. پزشک می تواند داروهای ویژه ای از جمله بزاق مصنوعی را برای مبارزه با خشکی دهان تجویز نماید.

اختلالات مفصل فکی گیجگاهی (TMJ)

اختلالات مفصل فکی گیجگاهی(TMJ) به وضعیتی اطلاق می شود که بر مفصل فک و عضلات مرتبط با آن تاثیر می گذارد. آرتریت یا مشکلات ساختاری ممکن است سبب بروز اختلالات TMJ شوند. اختلالات TMJ همچنین ممکن است نشانه ای از سایر بیماریها مانند سندرم خستگی مزمن، فیبرومیالژیا، یا استرس باشند. علائم و نشانه های اختلالات TMJ می تواند شامل درد، ایجاد صدا(ترق، تروق یا تلق)، قفل کردن فک، یا تغییر نحوه ی قرار گرفتن دندان ها بر روی هم، باشد. روشهای خود مراقبتی برای مدیریت اختلالات TMJ عبارتند از: تمرین مدیریت استرس، استفاده از کمپرس گرم یا سرد، خوردن غذاهای نرم و اجتناب از فعالیت هایی که بر فک فشار وارد می کنند مانند جویدن آدامس و باز کردن بیش از حد دهان در هنگام خمیازه.

داروهای ضد التهاب می توانند به کاهش درد و تورم این مفصل کمک کنند. متخصصان مراقبت های بهداشتی به افرادیکه از این اختلال رنج می برند انجام ورزش فک، درمان ارتودنسی، استفاده از گارد دهان در شب را برای درمان اختلال TMJ توصیه می کنند. بسیاری از اختلالات TMJ یک الگوی چرخه ای را دنبال می کنند و علائم آن ممکن است بدون درمان برطرف شود.

بوی بد دهان( هالیتوسیس)

بوی بد دهان بسیار ناراحت کننده است و می تواند علل بالقوه بسیاری داشته باشد. رژیم غذایی یکی از علل بالقوه بوی بد دهان است. سیر و پیاز از جمله موادی هستند که سبب ایجاد بوی ناخوشایند دهان می شوند. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان به باکتری ها اجازه ی تکثیر داده و می تواند به بیماری لثه و بوی بد دهان بیانجامد. گاهی اوقات بوی بد دهان ناشی از بیماری دیگری مانند خشکی دهان، دیابت، عفونت ریه و یا سایر بیماریها است. بهداشت دهان و دندان از جمله مسواک زدن، نخ دندان و جرم گیری منظم دندانها، می تواند به جلوگیری از بیماری لثه و بوی بد دهان کمک کند. در هنگام مسواک زدن دندانها، بر روی زبان را نیز مسواک بزنید یا از یک اسکراپر برای تمیز کردن زبان استفاده کنید این کار به کاهش بوی بد دهان کمک می کند.

حساسیت دندان

حساسیت دندان هنگامی رخ میدهد که مواد سرد و گرم، شیرین، یا اسیدی اعصاب دندان را تحریک کنند. دندان توسط یک ماده محافظ به نام مینا پوشانده شده است. زیر خط لثه، بر روی دندان، ماده محافظی به نام سمان(cementum) قرار دارد. لایه زیرین مینا و سمان، عاج نام دارد. عاج از مینای دندان حمایت می کند و از پالپ دندان و ریشه ی عصب که در وسط دندان قرار دارد، محافظت می کند. مجموعه ای از لوله های کوچک (بنام توبول) از عاج عبور می کنند، خوردگی مینا و سمان سبب می شود مواد در تماس با توبولها قرار گرفته و موجب تحریک عصب دندان و در نتیجه حس درد گردند. وجود حفره، بیماری های لثه، ترک در دندان ها و خوردگی مینای دندان همگی ممکن است سبب حساسیت دندان شوند. برای درمان حساسیت ممکن است از خمیر دندانها یا ژل فلوراید برای متوقف کردن احساس درد استفاده گردد. گاهی دندانپزشک تاج و یا موادی را بروی منطقه ی حساس قرار می دهد و گاهی ممکن است برای پوشش منطقه حساس، که در آن لثه تحلیل رفته است، به پیوند لثه نیاز باشد.

دندان عقل

دندان عقل آخرین دندانی است که در دهان یک فرد بالغ جوان (از نوجوانانی تا اوایل بیست سالگی) می روید. به آنها دندان مولر سوم اطلاق می شود. برخی افراد ممکن است بتوانند دندان عقل خود را اگر هیچ مشکلی ایجاد نکند، نگه دارند. در سایر اوقات، دندان عقل ممکن است به دندانهای دیگر فشار وارد نماید، باعث ایجاد درد شود، یا دچار پوسیدگی گردد و یا ممکن است به بیماری های لثه و یا مشکلات دیگر دندانی بیانجامد، در این موارد، خارج نمودن دندان( کشیدن دندان) عقل توصیه می شود.

سرطان دهان

سرطان دهان، سرطانی است که در اطراف دهان از جمله لب، در داخل گونه ها، زبان، سقف دهان، کف دهان، سینوس و گلو بروز می کند. سرطان دهان ممکن است به صورت یک توده یا درد در دهان ظاهر شود که برطرف نمی شود. برجستگی یا تکه های قرمز یا سفید در بافت نرم دهان نیز ممکن است نشاندهنده ی سرطان باشند. احتمال بروز سرطان دهان در دهه ی 50 و 60 زندگی بیشتر است. عوامل خطر برای سرطان دهان عبارتند از: الکل، تنباکو، عفونت ویروس پاپیلومای (HPV) انسانی در حفره دهان و جنس مذکر.

قرار گرفتن لب در معرض نور خورشید بیش از حد ، خطر ابتلا به سرطان دهان را افزایش می دهد. خوردن مقادیر زیادی از میوه جات و سبزیجات رنگارنگ و تازه به کاهش خطر ابتلا به سرطان دهان کمک می کند. تشخیص و درمان زودهنگام سرطان احتمال موفقیت درمان را افزایش می دهد.

عصب کشی

درعصب کشی یا درمان کانال ریشه ، پالپ دندان و عصب آن برداشته می شود، سپس کانال تمیز شده و مهر و موم می گردد. درمان کانال ریشه هنگامی انجام می شود که پوسیدگی دندان یا عفونت، پالپ را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین ممکن است بدلیل تروما و یا تکرار روش های دندانپزشکی به دندان آسیب وارد شده و درمان کانال ریشه ضروری گردد. درمان کانال ریشه درد را از بین برده و بخشهای باقی مانده ی دندان را نجات می دهد. در بسیاری از موارد، عصب کشی بر روی دندانی که در حال حاضر دارای یک حفره ی بزرگ و یا آسیب های دیگر است، انجام می شود. در این موارد، یک تاج بر روی بخش باقی مانده ی دندان قرار داده می شود تا ظاهر و عملکرد دندان حفظ گردد.

ایمپلنت های دندانی

کاشت دندان روشی برای جایگزینی دندان های از دست رفته است، این فرآیند شامل چند مرحله می باشد: در مرحله ی اول، یک پایه ی تیتانیومی توسط یک جراح درون استخوان فک قرار داده می شود. در طول چند ماه بعدی، استخوان در اطراف این پایه رشد می کند و ایمپلنت تثبیت می شود و در نهایت، یک تاج سفارشی طراحی شده( مطابق شکل و رنگ دندان اصلی ومتناسب با سایر دندانها) ، بر روی ایمپلنت قرار داده می شود. اگر فرد چندین دندان خود را از دست داده باشد، ایمپلنت ممکن است برای کمک به قرار گرفتن یک پروتز یا پل طراحی شود.

درد دندان

درد دندان معمولا به دلیل وجود یک حفره در دندان بروز می کند. اما عوامل بسیاری ممکن است سبب درد دندان شوند. دندان ترک خورده، آبسه و بیماری های لثه می توانند همگی دردناک باشند. درد دندان دردی است که گاهی اوقات مربوط به وجود مشکل در منطقه ی دیگری مانند سینوس ها است (درد ارجاعی). این بدان معناست که درد در محل دیگری غیر از جایی که سرچشمه ی واقعی آن است، احساس می شود. دندانپزشکها با ابزارها یا بروشهای مختلف می توانند علت درد دندان را کشف کنند.

ساییدگی دندانی

ساییدگی دندان صدمه ای است که به پوشش سخت دندان یعنی مینا وارد می شود. فرسایش مینای دندان وقتی رخ می دهد که اسیدهای موجود درغذاها و نوشیدنی های خاص به مینای دندان آسیب وارد کنند. رایج ترین منابع اسید در رژیم غذایی عبارتند از: میوه ها، نوشابه های گاز دار و آب میوه ها.

پرهیز از نوشیدنی های شیرین به محافظت از مینای دندان کمک می کند. میوه ها و آب میوه های 100 درصد طبیعی، بخشی از یک رژیم غذایی سالم هستند. تا زمانی که مسواک زدن و کشیدن نخ دندان به طور منظم انجام شود و جریان بزاق در دهان کافی باشد - که اسیدها را خنثی کند - میوه ها و آب میوه ها را می توان با خیال راحت مصرف نمود.

منبع:



http://www.medicinenet.com/dental_health_common_problems_pictures_slideshow/article.htm