آیا آفت دهان مسری است؟

آفت دهان یا canker sore ، ضایعه ی کوچک، کم رنگ، گرد و دردناکی است که ممکن است در داخل دهان ایجاد شود و خوشبختانه مسری نمی باشد، حتی تماس نزدیک با این ضایعات، سبب انتقال آن از یک شخص به شخص دیگر نمی شود. آفت دهان ممکن است در نواحی مختلف دهان از جمله داخل گونه ها، لب ها، زبان، قسمت گوشتی بخش پشتی کام دهان، ایجاد شوند.

دانشمندان هنوز علل ایجاد آفت دهان را کشف نکرده اند. اگرچه درمان های بسیاری در دسترس است اما معالجه ی قطعی برای آن وجود ندارد. آفت های دهانی معمولاً چندین بار در سال برمی گردند. در حالی که ممکن است به نظر برسد که مسری هستند، اما نیستند.

افراد غالباً آفت دهان را با تبخال(cold sores) اشتباه می گیرند، اما گذشته از ظاهر کوچک، دردناک و برآمده ی آنها، این دو کاملاً با هم متفاوت هستند.

افراد معمولاً در خارج از دهان و اطراف لب دچار تبخال می شوند، اما آفت دهان همیشه در داخل دهان ایجاد می شود. تبخال در ابتدا شفاف به نظر می رسد اما با پر شدن از مایع، کدر می شود، که می تواند زرد رنگ یا شبیه یک ضایعه ی چرکی باشد. آفت دهان به رنگ سفید مایل به خاکستری با یک حلقه بیرونی قرمز رنگ است و التهاب آن را احاطه کرده است.

ویروس هرپس سیمپلکس (HSV-1) باعث ایجاد تبخال می شود. تبخال ها کاملاً مسری هستند و هرگونه تماس با تاول آن می تواند باعث انتقال ویروس به شخص دیگر یا قسمت دیگری از بدن شود.

آفتهای دهانی چگونه ایجاد می شوند؟

محققان دلیل خاصی برای ایجاد آفتهای دهانی مشخص نکرده اند. با این حال، برخی از علل ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • یک واکنش آلرژیک
  • اختلالات خود ایمنی
  • واکنش به غذاهای اسیدی
  • صدمه به بافت دهان
  • عدم تحمل گلوتن
  • سیگار کشیدن
  • استرس
  • کمبود ویتامین B12، فولات یا آهن
  • چرخه قاعدگی

عوامل ژنتیکی نیز ممکن است در ایجاد آفتهای دهانی نقش داشته باشند، زیرا معمولا چندین نفر از اعضای یک خانواده آن را در طول زندگی خود تجربه می کنند.

برخی محققان معتقدند که آفتهای دهانی می توانند نشانه ای از مشکلات گوارشی باشند، مانند:

  • بیماری سلیاک یا عدم تحمل گلوتن
  • بیماری کرون
  • کولیت زخمی یا اولسراتیو

بیشترین شیوع آن در افرادی است که برای اولین بار بین سنین ۱۰ تا ۱۹ سال دچار آفت دهانی شوند. با افزایش سن افراد، دوره های مکرر ایجاد آفت معمولاً کم تر می شود.

چرخه ی زندگی آفتهای دهانی چه مدت است؟

چرخه زندگی آفت از اولین علائم تا بهبودی حدود ۱۰-۱۵ روز است. آنها گاهی اوقات سالانه چندین بار در یک مکان یا مجاورت آن منطقه ایجاد می شوند و می توانند در گروه های دو تا چهار تایی تشکیل شوند.

چند ساعت قبل از ایجاد آفت، بعضی از افراد ممکن است در منطقه ی آسیب دیده احساس سوزش یا سوزن سوزن شدن، داشته باشند. سپس منطقه دچار التهاب، تورم و درد خواهد شد. طی چند روز آینده تورم بیشتر می شود و شکل خاص زخم آفت با لبه های برجسته نمودار می شود.

انواع مختلفی از آفتهای دهانی وجود دارد:

  • زخم های کوچک آفت معمولاً فقط چند میلی متر عرض دارند که رایج ترین شکل آفت است و ۸۵٪ از افراد به این نوع آفت مبتلا می شوند.
  • حدود ۱۰٪ از مبتلایان دچار زخم های بزرگ آفتی می شوند که اندازه ی آنها می تواند از ۱-۳ سانتی متر باشد.
  • تنها ۵٪ از افراد به آفتهای هرپتی شکل[۱] مبتلا می شوند، که خوشه هایی از ضایعات ریز را تشکیل می دهند.

آفتهای دهانی معمولاً برای ۳ تا ۵ روز در شروع چرخه ی خود دردناک هستند. بهبودی زخم های بزرگ آفت و زخم های هرپتی یا تبخالی شکل ممکن است مدت بیشتری طول بکشد و جای زخم ها در دهان باقی بماند.

پیشگیری

از آنجایی که متخصصان یک علت قطعی برای آفتهای دهانی پیدا نکرده اند، دستورالعمل خاصی برای جلوگیری از آنها وجود ندارد. افراد ممکن است مایل به پیگیری شیوع آفت دهانی خود باشند و ببینند که آیا آنها با عوامل خاصی مانند موارد زیر مرتبط هستند:

  • رژیم غذایی
  • عادات سیگار کشیدن
  • سطح استرس
  • چرخه قاعدگی

در یک نظرسنجی در هند، روابط بین شیوه زندگی، رژیم غذایی و شکل گیری آفت دهان بررسی گردید:

  • ۱۰۰ درصد از افراد ارتباطی را بین آفت با سطح استرس بالا یافته بودند
  • ۱۰۰ درصد از افراد ارتباطی بین آن با خوردن غذای تند پیدا کرده بودند
  • ۸۰ درصد مصرف غذاهای غنی از گلوتن را با ایجاد آفت مرتبط می دانستند
  • ۲۱ درصد هنگام قاعدگی به آفت دهان مبتلا می شدند.

درمان

درمانی برای آفتهای دهانی وجود ندارد. با این حال، افراد می توانند از تکنیک های مختلفی برای کاهش درد خود استفاده کنند و خطر عفونی شدن این ضایعات را کاهش دهند. این تکنیک ها شامل موارد زیر است:

  • اجتناب از خوردن غذاهای تند یا غذاهای دیگری که می توانند زخم ها را تحریک کنند، مانند نان های ترد وخشک، غذاهای شور یا اسیدی و نوشیدنی های گازدار.
  • استفاده از مسواک نرم تر و با ملایمت مسواک زدن و نخ کشیدن دندان.
  • استفاده از خمیر دندان بدون لوریل سولفات سدیم (SLS) .
  • استفاده از محصولات بدون نسخه (OTC) مانند بنزوکائین برای بی حس کردن منطقه ی زخم
  • شستشو یا غرغره با محلول های ضد عفونی کننده، مانند مخلوطی مساوی از پراکسید هیدروژن و آب یا ۱۱۵ میلی لیتر آب با ۱ قاشق غذاخوری نمک و یک قاشق غذاخوری جوش شیرین.

بیشتر اوقات، آفتهای دهان بدون مداخله، بهبود می یابند. اما اگر درد شدید و عودهای مکرر را تجربه کردید، می توانید به پزشک مراجعه کنید.

پزشکان ممکن است موارد زیر را تجویز کنند:

  • دهانشویه ی کلرهگزیدین
  • کورتیکواستروئیدها به صورت دهانشویه یا پماد
  • قرص کورتیکواستروئید
  • درمان با لیزر

در یک مطالعه مشخص شد که روغن ازنیتد(ozonated oil) در خلاصی از آفتهای راجعه مؤثر است.

خلاصه

آفتهای دهانی از جمله شایع ترین موارد بهداشتی هستند که بر روی غشاهای مخاطی دهان تأثیر می گذارند، اما دانشمندان نمی دانند چه عواملی باعث ایجاد آنها می شوند و هنوز یک درمان قطعی برای آنها کشف نشده است.

در بیشتر مواقع، آفت دهان نیازی به درمان توسط متخصص مراقبت های بهداشتی ندارد. بسیاری از محصولات بدون نیاز به نسخه، برای کاهش ناراحتی و جلوگیری از عوارضی مانند عفونت ها در دسترس هستند. آفتهای دهانی مسری نیستند.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/are-canker-sores-contagious#treatment

[۱] herpetiform canker sores